İslam’da çocuk evliliği konusunu 15 yıl kadar önce tartışmıştım. O zamandan beri göklerden gelen bir güncelleme ya da Etiyopya’da bir arkeolojik kazılarda falan bulunan en eski Kuran yazması gibi yeni bir ispat gelmediği için değişen bir şey yok.
Görece yeni bir araştırma Oxford Üniversitesi Asya ve Ortadoğu araştırmalar bölümünde Phd tezi olarak sunulan Joshua Little’ın konuya dair yaptığı detaylı çıkarımlar. 600 Sayfalık tezin büyük bir kısmını geçen hafta (skimming) yaparak okudum.
Özetle Little’ın vardığı nokta şu – Ayşe’nin evliliği ile ilgili Kütüb-i Sitte’de (en önce Buhari) bulunan hadisin, Şii-Sünni ayrımının ilk oluşmaya başladığı zamanlarda, Ayşe’nin baba tarafından yeğeni olan Urve oğlu (Sünni) Hişam aracılığıyla Ayşe’den gelen hadislerin güvenilirliğini yükseltmek ve Ayşe’nin çocuk yaştan itibaren Muhammed’in yanında bulunan “mümkün olan en saf ve bozulmamış” bir kaynak olarak yerini yüceltmek için , hadisin Irak’taki Kufa’da hadisi nakleden (ya da dile getiren diyelim) Hişam tarafından manipüle edildiği – Ayşe’nin evlendiğindeki esas yaşının bluğ çağı olan 12-14 yaş arası olduğu.
Bunu ispatlamak için de Ayşe’nin evlilik yaşıyla ilgili hadislerin Kufe’de Hişam’dan önce hiç bir şekilde başka hadis nakleden kaynaklarda bulunamadığını gösteriyor.
Benzeri bir durum da Muhammed’in kızı Fatma ile evlenen Ali’nin Fatma’yı eş olarak nikahladığı zaman Fatma’nın yaşının küçük olması tezinin Şii görüş tarafından öne sürülmesi. Yani “en saf temiz kaynak bizim kaynağımız çünkü en genç oydu” gibi bir durum var gibi bir görüşü var.
Little’ın tezinde, Şii görüşün İfk olayı (Ayşe’nin çölde genç bir askerle kaybolması ve Muhammed’i aldattığının iddia edilmesi) sonrası Ayşe’nin peygambere sadakatsiz olduğu bu sebeple ondan gelecek hadislerin kabul edilemeyeceği tezine karşılık “en saf kaynak Ayşe’dir” tezini güçlendirmek için ortaya çıkarılmış bir hadis olarak değerlendiriliyor. Little, Hadisin kayda geçirilmesi esnasındaki politik ortamın da bu senaryo için fazlasıyla müsait olduğunu tartışıyor.
Ancak bu detaylar bana göre hala önemsiz. İslam belli ki evlilik ile ilgili bazı kuralları, o zamanın mevcut kültürel normlarını değiştirmeyecek şekilde “nasıl yapıyorsanız öyle devam edin” gibi bir mantıkla ele almış. Buna kızların evlilikteki yaşı da dahil. Daha önce de tartıştığım üzere, buradaki esas problem 1400 sene önce 9 ya da 22 yaşında evlenmeden ziyade, İslam’ın bu konuya diğer haramlar gibi net bir yaklaşım getirmemiş olması. İslam dünyasında alkol, domuz eti, faiz, kumar, homoseksüel ilişki gibi konularda zerre tereddüt yokken, bunların yasak olduğu gayet net iken çocuk evliliği konusundaki bu belirsizlik.
İslam alemi ne yazık ki gerçeklerle yüzleşme konusunda hala isteksiz.
Şüpheci Melek 
